فضا و قدرت:   

 

ـ آيا پروژه­های معماری خاصی، چه در گذشته و چه حال، ديده­ای که به منزلة نيروهای رهايی بخش يا مقاومت باشند؟

 

م . فوکو : فکر نکنم بشود گفت که چيزی به نظام­ « رهايی بخش » و ديگری به نظام « ستم » تعلق دارد. مواردی وجود دارد که می­توان در مورد اردوگاه اسرا با اطمينان گفت که ابزاری برای رهايی بخشی نيست، ليکن بايد در نظر داشت ـ و اين موضوع عموماً تصديق نشده است ـ جدا از مسالة شکنجه و اعدام که بر سر راه هرگونه مقاومتی مانع ايجاد می­کنند، هر چقدر هم يک نظام وحشت­انگيز باشد، هميشه امکاناتی برای مقاومت، نافرمانی، و دسته­بندی­های متضاد باقی خواهد ماند.

 

از طرف ديگر، فکر نکنم موردی وجود داشته باشد که از نظر کارکردی ـ بنا به ماهيت خودش ـ مطلقاً رهايی بخش باشد. آزادی نوعی کنش است. در واقع، هميشه ممکن است شماری پروژه موجود باشند که هدف­شان اصلاح، سست کردن يا حتی شکستن ممنوعيات باشد ولی هيچ يک از اين پروژه­ها نمی­تواند فقط بنا به ماهيت خويش، اطمينان داشته باشد که مردم به طور خودکار آزادی را کسب خواهند کرد، که آزادی از طريق خود آن پروژه تأسيس و تثبيت شود. هيچگاه نهادها و قوانينی که قصد دارند از آزادی انسان حمايت کنند، آزادی را تضمين نمی­کنند. به همين دليل است که تقريباً همة اين قوانين و نهادها کاملاً آماده­اند تغيير جهت دهند؛ نه بدين دليل که دو پهلو و مبهمند به اين دليل ساده که که « آزادی » امری است که بايد به عمل درآيد.

  

لینک