ميشل فوکو و فضا:

 

فضا از زبان فوکو

 

برای دادن يک تصوير مختصر از تاريخچة فضاها می­توان به فضاهای موجود در قرون وسطی اشاره کرد. در قرون وسطی فضاهای ناشناخته شده­ای وجود داشت از جمله: اماکن مقدس و اماکن آلوده، اماکن حفاظت شده و اماکن باز و بدون حفاظ، اماکن شهری و اماکن روستايی و… تمام اين سلسله   مراتب، تفاوتها و اختلاطها، فضايی به وجود می­آورد که می­توان به اختصار آن را فضای مربوط به قرون وسطی ناميد. <?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

وسعت فضا توسط گاليله آشکار شد، زيرا جنجال واقعی به خاطر کشف وی درباره گردش زمين به دور خورشيد نبود، بلکه به دليل اين ادعا بود که فضا نامحدود است و به طور نامحدودی نيز گسترده و باز است. به عبارت ديگر از زمان گاليله، يعنی قرن هفدهم، گستردگی فضا جايگزين محدوديت آن شد.

امروز، جابه­جايی اماکن جايگزين گستردگی آنها، که خود جايگزين محدوديت شده بود ـ شده است. جابه­جايی اماکن بر مبنای نزديکی نقاط و عناصر تعريف می­شود. درختان، پرچينها و… اين عناصر را تشکيل می­دهند.

با اين وصف، فضای معاصر، علی­رغم کلية فنون مورد استفاده و کلية دانشهای موجود برای تعريف و تنظيم آن، شايد هنوز به طور کامل حريم­زدايی نشده است. البته در برخی فضاها عمل حريم­زدايی به طور نظری به وجود آمده ولی هنوز عملاً حريم در فضای شهر رعايت می­شود. هنوز زندگی ما تحت ارادة برخی از تناقضات است که نمی­توانيم آنها را تغيير دهيم؛ تناقضاتی که هنوز تئوری و عمل، جرأت مخالفت با آنها را ندارند. در واقع ما آنها را مانند   داده­های عملی پذيرفته­ايم. به عنوان مثال فضاهای خصوصی و فضاهای عمومی، فضای خانواده و فضای اجتماع، فضای فرهنگی و فضای مفيد، فضای استراحت و فضای کار، همگی با نوعی حريم خودانگيخته آمايش شده­اند.

ما در فضايی همسان و خالی زندگی نمی­کنيم بلکه به عکس، در فضايی مملو از خصوصيات مختلف و احتمالاً خيالبافی، زندگی می­کنيم.  

/ 0 نظر / 9 بازدید